تبلیغات
انجمن علمی «علم اطلاعات و دانش شناسی» دانشگاه رازی کرمانشاه - ویژگیهای کتابداران
انجمن علمی «علم اطلاعات و دانش شناسی» دانشگاه رازی کرمانشاه
تاریخ : یکشنبه سوم اردیبهشتماه سال 1391

دانستنیهای کتابداری

همگام با افزایش میزان اطلاعات ، چالشهای تهیه اطلاعات نیز برای افراد نیازمند اطلاعات افزایش یافته است . در این میان هیچ گروهی بیشتر از كتابداران كه در طول قرنهای متمادی برای گرد آوری ، سازماندهی و اشاعه دانش ثبت شده ، تلاش كرده اند از این مساله آگاه نیستند . كتابداری در كانون یك تغییر عظیم قرار دارد....

همگام با افزایش میزان اطلاعات ، چالشهای تهیه اطلاعات نیز برای افراد نیازمند اطلاعات افزایش یافته است . در این میان هیچ گروهی بیشتر از كتابداران كه در طول قرنهای متمادی برای گرد آوری ، سازماندهی و اشاعه دانش ثبت شده ، تلاش كرده اند از این مساله آگاه نیستند . كتابداری در كانون یك تغییر عظیم قرار دارد . این تغییر برای بسیاری از افراد یك مورد تكان دهنده است ، تا حدودی به این دلیل كه تغییر سریع ، جنبه ای نبوده است كه كتابداری عموما به آن پرداخته باشد ، این تغییر علمی برای سالهای متمادی ثبات داشته است . تا اواخر قرن نوزدهم هر تغییری كه رخ داده آرام و تكاملی بوده است نه دگرگون كننده و نقش كتابداران برای بیش از صد سال نسبتا ثابت باقی مانده است . این بدین معنا نیست كه این زمینه علمی ایستا بوده است ، بلكه مطالباتی كه ازآن بوده و انتظارات استفاده كنندگان از كتابخانه نسبتا ثابت بوده است . اگر تغییراتی هم رخ داده است ، افزایش منظمی داشته اند . كتابداران چه در شكل آكادمیك و چه تجربی ، گرداننده كتابخانه ها هستند كه بدون آنها بزرگترین كتابخانه ها با گسترده ترین امكانات دیجیتالی ، جز انباری از واژه های متراكم در فضا چیزی نخواهد بود .

از نظر تاریخی ، كتابدار و موجودیت فیزیكی كتابخانه به طور نزدیكی به هم پیوسته شده اند . فرد معمولا درباره كتابداران بدون در نظر گرفتن كتابخانه ای كه آنها كارهایش را در آنجا انجام می دهند ، فكر نمی كنند . آیا كتابداران بدون كتابخانه وجود خواهند داشت ؟ آیا دنیای جدید انتقال اطلاعات می تواند بدون چنین موجودیت فیزیكی تحقق پیدا كند ، آیا كتابداران نیز از بین خواهند رفت ؟

هیچ شواهدی مبنی بر اینكه كتابخانه ها در حال از بین رفتن هستند یا در آینده نزدیك از بین خواهند رفت وجود ندارد . با این حال به احتمال زیاد تعداد قابل توجهی از كتابداران در بیرون از ساختمان كتابخانه سنتی كار خواهند كرد . كتابدار فردا ممكن است كاملا متفاوت باشد . كتابخانه ممكن است مكانی ساكت برای تفكر و مطالعه باشد ، اما مكانی ساكن نیست ، بلكه پویا است و كسانی كه كتابداری را بر میگزینند به تطبیق پذیری ، صبر ، توانایی مقاومت در برابر مجهولات و پی گیری برای آموختن چیزهای جدید نیاز خواهند داشت .

كتابخانه را زمانی دانشگاه مردم می خوانیم كه درهایش به روی مردم گشوده باشد و به خدمت مردم در آید . كتابدار به منزله گشاینده و بازنگهدارنده این درهاست . در این راه به ظاهر ساده ، مصائب و دشواری زیاد است . امكانات همیشه كم است و كار طاقت فرسا و پر از مسئولیت . بنابراین كتابدار باید از خصوصیات ویژه ای برخوردار باشد تا بتواند راه را با موفقیت به پایان ببرد .

داشتن مهارتهای تخصصی و علمی كتابدار ، شرط لازم است ولی كافی نیست ، بلكه مقدم برآن باید از خصوصیات والای انسانی و اخلاقی برخوردار بود .

عشق و احترام به مردم اساس كار است و بر این اساس اعتقاد و ایمان به كار بوجود می آید . الگوی دیگری وجود ندارد . همه چیز باید در این قالب قرار گیرد والا رنگ و بوی متظاهرانه و تصنعی به خود می گیرد و هر چه این رنگ و رو را گرفت ، محكوم به فناست . باید قادر بود با فروتنی و بدون چشم داشت به مردم عشق ورزید اگر نه بهتر است رنج كتابدار شدن را متحمل نشویم چرا كه به نظر كاری بس یكنواخت و خسته كننده خواهد آمد . در هر شرایطی برای خدمت به مردم باید مشتاق ، مبتكر ، دقیق و با پشتكار بود . در برخورد با مردم تنها خوشرویی ، صبوری و دلسوزی است كه ممكن است راه به جایی برد . با داشتن این خصوصیات كتابدار می تواند در هر شرایطی حتی از میان چهار دیواری محقری در یك روستای دور افتاده ، فضل و معرفت را به درون جامعه اش ببرد . چرا كه رسالت كتابدار و دلیل وجود كتابخانه ها مثل هر نهاد فرهنگی دیگر كمك به اعتلای فرهنگ و دانش جامعه است . كتابخانه دانشگاهی است كه بدون معلم و كلاس به مردم می آموزد .

كتابداری دانشی است كه به جمع آوری ، سازماندهی و حفظ و نگهداری و توزیع دانش مدون می پردازد . وقتی كه امروز جامعه ای از هر طبقه و صنفی نیاز به كتاب و كتابخانه دارند ، و وقتی در جوامع پیشرفته تا آنجا كه برای نابینایان كتاب به صورت نوار ضبط شده در كتابخانه ها نگهداری می شود در این صورت اهمیت و نقش علم كتابداری بهتر شناخته می شود .

اگر كتابداران متخصص و متعهد به ارزشها ، اختیار عمل داشته باشند بخش اعظمی از نیازهای مراجعه كنندگان برطرف خواهد شد و میزان اعتماد آنان به كتابخانه افزایش خواهد یافت . در چنین شرایطی علاوه بر اینكه در شهرهای مختلف شاهد كتابخانه های مشابه در موارد نخواهیم بود ، بر غنای فرهنگی جامعه و فرهنگ عمومی افزوده خواهد شد و دانش و تحقیق ، اعتباری شایسته خواهد یافت .

بدون شك میزان رضایت شغلی كتابدار تاثیر بسیار زیادی بر كیفیت خدمات ارائه شده كتابخانه دارد .

عوامل مختلفی رضایت شغلی را تامین می كنند كه عبارتند از

1- محتوای شغل :

محتوا و چگونگی شغل عامل بسیار مهم در افزایش و كاهش رضایت شغلی است . معمولا كارمندان شغلهایی را دوست دارند كه در آنها تخصص وجود باشد تا بتوانند از تواناییهای خود به نحو احسن استفاده كنند . بنابراین لازم است مدیران كتابخانه ها در بكارگیری كتابداران متخصص در پستها و بخشهای مختلف ، نهایت دقت را داشته باشند . مثلا بكارگیری یك كتابدار كم حوصله و بد اخلاق در پشت میز امانت و یا بخش مرجع كه به داشتن روابط خوب با مراجعان نیاز دارد باعث كسالت ، خستگی ، سرخوردگی و نهایتا شكست وی خواهد شد و به هیچ عنوان رضایت شغلی او را تامین نخواهد كرد .

2- سیستم پاداش :

هنگامی كه كتابداران و كاركنان كتابخانه احساس كنند كه شایستگی و عملكرد مطلوب موجب پیشرفت و ترفیع در كتابخانه می گردد ، رضایت شغلی اشان افزایش یافته و عملكرد فردی آنها بهبود می یابد . آنها دوست دارند كه به مهارت و تخصص آنها توجه شده و بر اساس این مهارت و تخصص پاداش دریافت كنند .

3-سرپرستی :

شاید هیچ عاملی به اندازه نحوه مدیریت در كتابخانه ، در تضعیف یا تقویت روحیه كاركنان موثر نباشد .كتابداری كه مسوول مستقیم وی یك فرد غیر متخصص و غیر كتابدار باشد و از تواناییهای مدیریتی ضعیفی برخوردار باشد ، پذیرش برنامه ها و دستورات وی برایش بسیار مشكل و زجر آور خواهد بود . مساله دیگر سهیم بودن در تصمیم گیریهای كتابخانه می باشد. كتابداری كه احساس كند كه حداقل در تصمیم گیریهای مربوط به حوزه كاری خود نقش موثری دارد ، با پشتكارو دلگرمی بیشتری كار خواهد كرد .

3-همكاران مساعد :

مدیران كتابخانه ها باید تلاش كنند بین اعضا و كاركنان خود جو عاطفی مناسب و سازنده ای ایجاد كنند . به گونه ای كه كاركنان كتابخانه به صورتی منسجم عمل كنند . این انسجام باعث خواهد شد كه جوی شبیه خانواده در درون كتابخانه ایجاد شود و همیشه دوست داشته باشند اوقات خود را با همدیگر بگذرانند .

4-شرایط فیزیكی محیط كتابخانه :

در كتابخانه ای كه نور كافی وجود داشته باشد ، طراحی كار و آرایش میزها و صندلیها و دستگاهها مناسب باشد ، محیط آرام و بدون سروصدابوده و مشكلات مربوط به ایمنی در محیط كار وجود نداشته باشد ، كتابداران و كاركنان كتابخانه همواره روحیه ای شاد و بانشاط خواهند داشت ، این شادابی و نشاط در ارتباط با مراجعان و ارائه خدمات بهتر به آنها به وضوح نمایان خواهد شد .

كتابداران چه با میل باطنی رشته دانشگاهی كتابداری را انتخاب كرده و سپس شاغل شده باشند و چه با رشته ای دیگر در كتابخانه مشغول به كار شده باشند برای اینكه بتوانند در سازمان خود فردی موفق و مفید باشند و در راستای اهداف سازمان قدم مثبتی بردارند باید ویژگیهایی داشته باشن

 




طبقه بندی: دانستنی ها، 
ارسال توسط فریبرز تقی پور
موضوعات
آرشیو مطالب
پیوند های روزانه
نویسندگان
آمار سایت