تبلیغات
انجمن علمی «علم اطلاعات و دانش شناسی» دانشگاه رازی کرمانشاه - گوشه ای از داستان شکل گیری وثمر دهی دانش کتابداری در ایران
انجمن علمی «علم اطلاعات و دانش شناسی» دانشگاه رازی کرمانشاه

گوشه‌ای از داستان شكل‌گیری و ثمردهی دانش كتابداری در ایران

 

با پیروزی انقلاب اسلامی و در پی تغییر و تحول در دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های پژوهشی، تقریباً تمام مجله‌هایی كه در سالهای قبل از انقلاب به نشر آثار علمی می‌پرداختند، از انتشار بازماندند. با پایان جنگ تحمیلی و توجه به فعالیتهای سازندگی در كشور، جامعه علمی دانشگاهی نیز فرصت یافت تا بستر مناسب تبادل دانسته‌های علمی را تقویت كند. نتیجه اینكه...

با پیروزی انقلاب اسلامی و در پی تغییر و تحول در دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های پژوهشی، تقریباً تمام مجله‌هایی كه در سالهای قبل از انقلاب به نشر آثار علمی می‌پرداختند، از انتشار بازماندند. با پایان جنگ تحمیلی و توجه به فعالیتهای سازندگی در كشور، جامعه علمی دانشگاهی نیز فرصت یافت تا بستر مناسب تبادل دانسته‌های علمی را تقویت كند. نتیجه اینكه در فاصله‌ای نه چندان زیاد، تعداد قابل توجهی مجله علمی ـ پژوهشی در بسیاری از رشته‌های دانشگاهی منتشر شد. دو پیش‌نیاز اساسی برای نشر این نوع مجله‌ها (1) وجود هیئت تحریریه‌های متشكل از اعضای هیئت علمی با درجه‌های دانشگاهی دانشیار و استاد (2) و وجود مقاله‌های مبتنی بر تحقیق و تأیید شده توسط داوران صاحب‌نظر، بود. در آن سالها رشته كتابداری و اطلاع‌‌رسانی فاقد این دو پیش نیاز برای نشر مجله علمی ـ پژوهشی بود. بر اساس آیین‌نامه دانشگاه‌ها، دستیابی به درجه دانشیاری و استادی تنها از طریق نشر مقاله در مجله‌های علمی‌ ـ پژوهشی مصوب وزارت علوم میسر می‌شد؛ موردی كه در حوزه كتابداری و اطلاع‌رسانی وجود نداشت.
كتابداران تحصیل كرده آن زمان برای نشر یافته‌های علمی و یا بررسیهای تحقیقاتی خود دو راه پیش رو داشتند: 1- آثار خود را در مجله‌‌های خاص كتابداری و اطلاع‌رسانی منتشر كنند. در این‌صورت، با وجود تلاش علمی، به امتیازهای لازم برای دانشیاری و استادی دست نمی‌یافتند 2- آثار خود را به زبانی علمی و به شیوه‌ای تولید كنند كه مجله‌های علمی ـ پژوهشی غیر كتابداری پذیرای نشر آنها باشند. دكتر جعفر مهراد و دكتر محمدحسین دیانی راه دوم را برگزیدند و مقاله‌های خود را در مجله‌هایی منتشر كردند كه دیگر اعضای هیئت ممیزه دانشگاه‌ها آثار خود را در آنها منتشر می‌كردند؛ از این رو همانها می‌پذیرفتند كه مقاله‌های كتابداری نیز به لحاظ علمی همطراز مقاله‌های سایر رشته‌های علوم انسانی است و واجد دریافت امتیاز. آنگاه كه دكتر دیانی استاد شد، مقالات زیادی از وی نشر یافته بود، اما فقط دو مقاله از آنها در مجله‌های كتابداری و اطلاع‌رسانی منتشر شده بود.
دستیابی به درجه دانشیاری و سپس استادی، این امكان را برای دكتر دیانی فراهم آورد كه در اهواز مجله «علوم تربیتی و روانشناسی» را راه‌اندازی و آن را تا رسیدن به درجه علمی ـ پژوهشی سردبیری كند. این تجربه در مشهد نیز دنبال شد و مجله «علوم تربیتی و روانشناسی» دانشگاه فردوسی را راه‌اندازی و سردبیری آن را تا رساندن به درجه علمی‌ـ پژوهشی برعهده گرفت. دو تجربه بالا، زمینه‌ای مناسب برای راه‌اندازی و سردبیری فصلنامه «كتابداری و اطلاع‌رسانی» فراهم آورد. تلاش سردبیر و اعضای هیئت تحریریه خبره و سختكوش این مجله موجب شد این مجله در سال 1384 به درجه علمی ـ پژوهشی نایل شود. با این تحول، بستر مناسبی برای پژوهشگران كتابداری به وجود آمد تا ضمن اشتراك‌گذاری دانسته‌های خود، امتیازهای لازم را برای استخدام، دفاع از پایان‌نامه دكتری و ارتقا به درجه‌های دانشیاری و استادی، به دست آورند.
پیامد این تحول مثبت این بود كه در مدتی كوتاه تعداد قابل توجهی از مدرسان كتابداری در پی 15 سال تلاش، به درجه استادی نایل شوند و در فاصله یك سال 3 مجله دیگر از مجله‌های كتابداری كه همین دانشیاران و استادان هدایت آنها را برعهده دارند، دارای درجه علمی ـ ترویجی شوند. این، پدیده‌ای بسیار میمون و مبارك است چرا كه در این شرایط هر دارنده مدرك دكتری، اگر به همان اندازه كه به آموزش می‌پردازد به پژوهش نیز بپردازد، بعد از حداكثر 9 سال می‌تواند به درجه استادی نایل شود و دانشجویان دوره‌های تحصیلات تكمیلی و حتی دوره كارشناسی كتابداری نیز می‌توانند با نشر مقاله در این مجله‌ها، به امتیازهای بسیاری كه دانشجویان سایر رشته‌ها به آنها دسترسی دارند، دست یابند، امتیازی كه مواردی از آن را با دریافت جایزه در جشنواره‌های سال 1387 شاهد بودیم.
خوشبختانه كار به اینجا ختم نشد و در سال 1388 سه مجلة حوزه كتابداری و اطلاع‌رسانی به جمع مجله‌های دارای درجة علمی ـ پژوهشی فعلی افزوده شد. به یقین، با این تعداد مجله علمی ـ پژوهشی، نبض حركتهای علمی در كتابداری و اطلاع‌رسانی بسیار تندتر از گذشته خواهد زد. گمان داریم كه مقایسه جزء نگرانه‌تر به مسیری كه كتابداران و مجله‌های حوزه كتابداری طی كردند تا به جایگاه كنونی رسیدند، برتریهای بسیاری را در حوزه كتابداری و اطلاع‌رسانی آشكار خواهد ساخت.

منبع: سرسخن: گوشه‌ای از داستان شكل‌گیری و ثمردهی دانش كتابداری در ایران

 فصلنامه كتابداری و اطلاع رسانی

 48 _ شماره چهارم،جلد12

 




طبقه بندی: آموزشی، 
ارسال توسط فریبرز تقی پور
موضوعات
آرشیو مطالب
پیوند های روزانه
نویسندگان
آمار سایت