تبلیغات
انجمن علمی «علم اطلاعات و دانش شناسی» دانشگاه رازی کرمانشاه - کتابخانه های دیجیتال
انجمن علمی «علم اطلاعات و دانش شناسی» دانشگاه رازی کرمانشاه
تاریخ : پنجشنبه یکم دیماه سال 1390
   

بحث کتابخانه های دیجیتال بحثی روزآمد و نوین در جامعه، حداقل در

حوزه علوم کتابداری و فن آوری اطلاعات میباشد...

 

 در جایی که همه سازمان ها به سمت ایجاد کتابخانه های دیجیتال در حرکتند این مساله به نوعی دامن گیر همه ما میباشد و این سوال مطرح میشود که اگر ما بخواهیم کتابخانه دیجیتالی تاسیس کنیم ، از کجا باید آغاز کرد؛ چه چیزهایی برای ما مهم است و یا به چه چیزهایی نیازمندیم؟متاسفانه با توجه به حجم پروژه های ایجاد شده در کشور، هنوز موفقیتی کسب نشده است.

کتابخانه دیجیتال چیست؟

 برداشت عموم از کتابخانه های دیجیتال مانند حکایت قدیمی برداشت افراد از فیل در اتاق تاریک  میباشد که هر کسی با لمس کردن برخی از اعضای فیل پی به آن چیزی میبرد که در ذهن خود تصور میکردند و آن تصور خود را برای دگران توصیف میکرد، در زمان حال افراد نیز برداشتهایی از کتابخانه های دیجیتال در ذهن و تصور خود دارند که زیاد با واقعیت برابری نمیکند.

دلایل عدم شناخت کتابخانه های دیجیتال و تعریفهایی که بر این اساس میشود به شرح ذیل میباشد:

1-عدم درک کتابخانه های دیجیتال

2-عدم شناخت نسبت به کتابخانه های دیجیتال

3-عدم دیدگاه درست و صحیح مدیران از کتابخانه های دیجیتال

کتابخانه دیجیتال یک مفهوم بین رشته ای است که خیلی از حوزه های علمی در آن دخیل هستند که پررنگ ترین حوزه ها در آن عبارتند از: فناوری اطلاعات، کامپیوتر و علوم کتابداری و اطلاع رسانی. حوزه های دیگری درکنار اینها نیز دخیل میباشند که میتوان به عنوان مثال از روانشناختی، اقتصاد، حقوق و .....نام برد.

تعاریف زیادی با توجه به دیدگاههای افراد ارائه شده که بیشترین تعاریف از دید کامپیوتردانها و کتابداران ارائه گشته است. در سال 2000 آقای شوارتز پروژه ای برای دانشجویان خود ارائه میدهد که در آن دانشجویان دیدگاههای خود را از کتابخانه دیجیتال بیان کنند که محصول این پروژه حدود 64 تعریف از کتابخانه های دیجیتال میباشد که همه آنها با هم متفاوت بوده اند. با توجه به تفاوت تعاریف ارائه گشته محصولات ایجاد شده به جنبه هایی از کتابخانه های دیجیتال بررسی شده است.

كتابخانه های دیجیتال سازمان هایی هستند كه در آن كاركنان متخصصی به انتخاب و سازماندهی منابع اطلاعاتی دیجیتال بپردازند، اطلاعات تمام متن دیجیتال به جامعه كاربران آن كتابخانه ارائه شود، وابسته به یك كتابخانه سنتی باشد، اطلاعات دیجیتالی به مدت زمان طولانی به مثابه منابع اطلاعاتی پایدار قابل دسترس باشند. كتابخانه هایی كه همه این عناصر را دارا باشند، كتابخانه دیجیتال می شوند.

به طور مختصر ومفید کتابخانه هایی که دارای 5 معیار ذیل باشد میتوان آنرا کتابخانه دیجیتال نامید:

منابع اطلاعاتی دیجیتال بر اصول مجموعه سازی، گردآوری و یا تولید شده باشد.

کارکنان متخصص به انتخاب و سازماندهی منابع اطلاعات بپردازند.

مدیریت منابع اطلاعاتی با استفاده از ساز و کارهای مدیریت فایل مانند مدیریت در نمایش و ارائه اطلاعات به کاربران ، و مدیریت سطح دسترسی صورت بپذیرد.

اطلاعات دیجیتالی به مدت زمان طولانی به مثابه منابع اطلاعاتی پایدار قابل دسترسی باشد.فلسفه کتابخانه دیجیتال، دسترسی تمام وقت به اطلاعات است.    

 نمونه هایی از کتابخانه های دیجیتال موجود در سراسرجهان بر اساس پنج ویژگی مذکور:

کتابخانه دیجیتالی کودکان ICDl که توسط یونسکو ایجاد و راه اندازی شده است .

کتابخانه دیجیتالی الکساندریا یا اسکندریه توسط دانشگاه کالیفرنیا در آمریکا ایجاد شده است که مناطق جهان را بوسیله نقشه نشان میدهد، این کتابخانه یک کتابخانه دیجیتال جغرافیایی میباشد.

کتابخانه دیجیتال گوتنبرگ که از قدیمی ترین کتابخانه های دیجیتال میباشد و دارای 30هزار عنوان کتاب میباشدکه به صورت رایگان در اختیار کاربران قرار میگیرد و از سال 1970 ایجاد شده است و تا کنون ادامه دارد نکته مهم این است که نام این کتابخانه gotenberg project  میباشد و هنوز بعد از 40 سال  خود را به عنوان کتابخانه دیجیتال معرفی نمیکند. با توجه به این مساله این مشکل در کشور ما وجود دارد که مدیران ما انتظار دارند که کتابخانه دیجیتال در عرض 3 الی 4 ماه تاسیس و راه اندازی گردد.

لازم به ذکر میباشد که ایجاد کتابخانه دیجیتال یک فرایند است و لذا ایجاد آن هدف محسوب نمی شود بلکه فناوری است که این امکان را برای ما ایجاد می کند که به سمت اهداف و استراتژی مورد نظر خود حرکت کنیم پس برای ارائه خدمات بهینه، باید از فناوری های روز استفاده کنیم و کتاب را در اختیار کاربر قرار دهیم تا از هر جا بتواند به آن دسترسی داشته باشد.

عناوین متعددی به کتابخانه دیجیتال تعلق گرفته است که از میان آنها میتوان به کتابخانه دیجیتالی، کتابخانه مجازی، کتابخانه بدون دیوار و غیره اشاره کرد.

سیر تکاملی کتابخانه های دیجیتال:

کتابخانه سنتی-کتابخانه الکترونیکی ( تبدیل برگه دان به برنامه کامپیوتری)-کتابخانه های دو وجهی یا چند گانه (افزودن محتواهای تمام متن به اطلاعات کتابهای کتابخانه مانند کتابخانه سیمرغ)-کتابخانه های دیجیتال (علاوه بر استفاده از امکانات خود کتابخانه از امکانات کتابخانه های دیگر نیز استفاده میشود  مانند کتابخانه دانشگاه تهران)-کتابخانه های مجازی( سرویسی است در کتابخانه دیجیتال که امکان دسترسی مجازی کاربران به محتوای دیجیتال را ایجاد میکند).

عوامل موثر در ایجاد کتابخانه های دیجیتال:

از مهمترین مسائل مطرح شده در کتابخانه های دیجیتال میتوان به منابع مالی و انسانی (متخصص کتابدار آشنا با محیط دیجیتال) به عنوان عوامل موثر در ایجاد کتابخانه دیجیتال یاد کرد.




طبقه بندی: دانستنی ها، 
ارسال توسط فریبرز تقی پور
موضوعات
آرشیو مطالب
پیوند های روزانه
نویسندگان
آمار سایت